Stały rozwój maszyn CNC zmienił oblicze przemysłu nie tylko w kwestii szybkości, precyzji oraz powtarzalności produkcji. Obecność nowych technologii wymusiła także zmianę w podejściu do pracownika, którego zadaniem jest obsługa urządzeń CNC. Maszyna sterowana numerycznie – choć spełnia te same funkcje co tradycyjne narzędzia – różni się znacząco pod względem obsługi. Co musi wiedzieć operator maszyn CNC i jakie są jego obowiązki?
Czym jest sterowanie CNC?
Podstawową cechą, która wyróżnia urządzenia CNC, jest układ sterowania numerycznego. Obecność niewielkiego komputera umożliwia zaprogramowanie maszyny w taki sposób, aby wykonywała ona ściśle określony ruch w czasie każdego cyklu pracy. Zapewnia to wysoką powtarzalność, a także dokładność podczas obróbki materiału. Ze względu na fakt, że ruchem maszyny steruje komputer, rola człowieka podczas obróbki została znacznie zredukowana. W przypadku zautomatyzowanej linii produkcyjnej pracownik zajmuje się przeważnie nadzorowaniem procesu, jednakże obowiązki operatora nie ograniczają się jedynie do uruchamiania maszyny.
Konserwacja i obsługa maszyn CNC
Pomimo tego, że nowoczesne maszyny w dużej mierze pracują samodzielnie, wciąż wymagają one nadzoru i konserwacji ze strony człowieka. Podstawowe zadania operatora maszyn CNC – niezależnie od tego, czy mowa o frezarce, walcarce, czy prasie krawędziowej – pozostały takie same, jak w przypadku tradycyjnych urządzeń. Pracownik odpowiada za kondycję urządzenia, co oznacza konieczność przeprowadzania inspekcji oraz podstawowych czynności konserwacyjnych. Zakres tych prac zależy od rodzaju maszyny i może obejmować m.in. czyszczenie przestrzeni roboczej, smarowanie części ruchomych, kontrolę wlotów powietrza oraz filtrów, inspekcje skrzynki oraz instalacji elektrycznej, a także diagnostykę maszyny. W przypadku zauważenia jakichkolwiek nieprawidłowości w funkcjonowaniu urządzenia pracownik ma obowiązek poinformować przełożonego. Ze względu na obecność elektronicznego systemu sterowania do poważniejszych napraw należy wezwać certyfikowanych serwisantów.
Operator maszyn CNC powinien mieć praktyczną wiedzę na temat prowadzonego procesu obróbki. Chociaż narzędzia pracują automatycznie, znajomość fachu pozwala dokładniej określić jakość wytwarzanych elementów. Jeżeli pracownik zauważy niedokładności, jego zadaniem będzie wprowadzenie niezbędnej korekty za pomocą interfejsu. Z tego powodu doświadczenie nabyte na innych rodzajach maszyn wciąż stanowi cenny atut w CV operatora urządzenia CNC.
Nie wszystkie maszyny posiadają zautomatyzowane systemu podawania materiału. W takim wypadku pracownik musi zadbać o podawanie elementów oraz ich sprawny odbiór. W przypadku większych części zadanie to wymaga siły oraz odpowiedniej kondycji.
Niezależnie od tego, czy maszyna jest w pełni zautomatyzowana, każde urządzenie musi zostać odpowiednio przygotowane do pracy. Oprócz utrzymania przestrzeni roboczej w czystości, segregowania materiału oraz niezbędnych przedmiotów, operator musi zadbać również o montaż odpowiednich narzędzi. Wiele maszyn CNC posiada wymienne części, które umożliwiają zróżnicowaną obróbkę elementu – w przypadku prasy krawędziowej są to matryce oraz stemple, natomiast frezarki operują różnymi rodzajami obrotowych frezów. Obsługujący urządzenie pracownik musi dostosować i zamontować narzędzia według otrzymanego projektu lub rysunku technicznego.
Czasami operator urządzenia to również programista CNC, czyli osoba odpowiedzialna za obsługę, przetwarzanie oraz wgrywanie projektu do pamięci maszyny. W niektórych firmach obowiązki te są rozdzielone między dwóch pracowników, jednakże nie jest to normą. Zadaniem programisty CNC jest „przełożenie” dokumentacji rysunkowej lub modelu 3D na język maszyny, co wymaga znajomości oprogramowania CAD i CAM oraz kodu G. Połączenie tych dwóch funkcji jest dobrą praktyką, gdyż pozwala to jednej osobie czuwać nad procesem wykonania elementów od pierwszego do ostatniego etapu. W przypadku jakichkolwiek nieprawidłowości operator ma niezbędną wiedzę, aby szybko i sprawnie wprowadzić niezbędne poprawki.
Przeczytaj także: Obróbka CNC – na czym polega?