Trudno jest sobie wyobrazić świat bez blachy. Ze względu na swoją użyteczność i wszechstronność jest wykorzystywana praktycznie we wszystkich gałęziach przemysłu – od wytwórstwa sprzętu RTV po aeronautykę. Taka różnorodność zastosowań sprawia, że potrzebne są wyspecjalizowane metody obróbki blachy.
Gięcie blach – gdzie możemy się spotkać z tą technologią?
Praktycznie wszędzie. Telefony, laptopy i telewizory posiadają metalowe obudowy oraz elementy z cienkich blach, podobnie jak urządzenia AGD, zabawki czy inne przedmioty codziennego użytku. Odpowiednio ukształtowane arkusze metalu są wykorzystywane do produkcji blachodachówek, karoserii samochodów, elementów konstrukcyjnych, okien, drzwi, parapetów, okapów, obić, a także znajdują zastosowanie w przemyśle stoczniowo-okrętowym oraz przy wytwarzaniu maszyn przemysłowych. W istocie znacznie łatwiej jest wymienić miejsca, gdzie blachy nie są stosowane, gdyż jeżeli w grę wchodzi użycie jakichkolwiek części metalowych, istnieje spora szansa, że mamy do czynienia z obrobiona blachą.
Obróbka plastyczna blach
Termin „obróbka plastyczna” określa proces, polegający na wywarciu wystarczająco dużego nacisku na materiał w celu przekroczenia jego granicy plastyczności. Powoduje to trwałą zmianę kształtu, rozmiaru oraz struktury, co przekłada się na uzyskanie innych właściwości mechanicznych. Proces może przebiegać na zimno, półgorąco i gorąco, przy czym każda metoda posiada swoje mocne oraz słabe strony. Obróbka na zimno cechuje się największą dokładnością oraz nie wpływa na rekrystalizację metalu w takim stopniu jak pozostałe dwie metody.
Do zalety obróbki plastycznej należy zaliczyć następujące cechy:
- oszczędność materiału i pieniędzy – podczas procesu nie powstają skrawki oraz odpadki, jak ma to miejsce w przypadku cięcia, co pozwala zredukować wydatki na surowce. Jednocześnie koszt obróbki plastycznej pojedynczego elementu jest stosunkowo niski za sprawą automatyzacji procesu produkcyjnego;
- możliwość nadania skomplikowanych kształtów, które są trudne do uzyskania innymi metodami;
- poprawa właściwości fizycznych oraz mechanicznych elementu, gdyż obróbka plastyczna zachowuje ciągłość włókien materiału.
Obróbka blachy – rodzaje oraz narzędzia
Gięcie stali nie należy do prostych zadań, dlatego niezbędne jest wykorzystanie specjalistycznych maszyn, które umożliwią precyzyjną oraz powtarzalną obróbkę. Ta ostatnia cecha jest szczególnie istotna w przypadku produkcji wielkoseryjnej i może zostać osiągnięta dzięki wykorzystaniu urządzeń sterowanych za pośrednictwem systemów CNC.
Gięcie blach – to bez wątpienia najpopularniejszy sposób obróbki metalowych arkuszy. Do nadawania kształtu arkuszom na skale przemysłową wykorzystywane są prasy krawędziowe wyposażone w specjalne matryce oraz stemple. Pozwalają one osiągnąć powtarzalność działania, niezbędną przy produkcji dużych partii jednakowych elementów. Proces gięcia można podzielić na trzy fazy:
- gięcie sprężyste – gdy blacha może powrócić do pierwotnego kształtu po zniwelowaniu nacisku;
- gięcie plastyczne – gdy materiał zostaje trwale odkształcony;
- dotłaczanie – dociskanie arkusza w celu uzyskania pożądanego kształtu.
Tłoczenie – to kolejny rodzaj obróbki plastycznej, który umożliwia trwałą zmianę kształtu materiału. Jednakże w przeciwieństwie do gięcia, metoda ta pozwala ukształtować element w wielu płaszczyznach jednocześnie. Do przeprowadzenia procedury potrzebna jest prasa mechaniczna lub hydrauliczna, nazywana tłocznikiem. Podobnie jak w przypadku gięcia, maszyna musi posiadać zestaw matryc oraz stempli, które umożliwiają osiągnięcie pożądanego kształtu. Gięcie oraz tłoczenie blach to pokrewne procesy, które często stanowią elementy jednej linii produkcyjnej.
Walcowanie – stanowi jeden z rodzajów obróbki plastycznej, który ma pośredni wpływ na gięcie blach. Walcowanie pozwala zmienić kształt oraz grubość arkusza, co stanowi niezbędny element przygotowania metalu do dalszej pracy. W zależności od sposobu poruszania się walców możemy wyróżnić następujące rodzaje obróbki: poprzeczną, poprzeczno-klinową, pielgrzymową, kuźniczną i skośną.
Przeczytaj również: Gięcie CNC na prasie krawędziowej. Co to jest? Dlaczego warto?